# Box 3 in 2026: forfaits, tegenbewijsregeling en werkelijk rendement uitgelegd

Auteur: de redactie van 5prijzen · Gepubliceerd: 6 juli 2026 · Bijgewerkt: 6 juli 2026 · Canonieke URL: [https://5prijzen.nl/gids/box-3-in-2026-uitgelegd](https://5prijzen.nl/gids/box-3-in-2026-uitgelegd)

## In het kort

**In het kort:** box 3 belast in 2026 niet je echte rendement maar een **fictief (forfaitair) rendement**: 1,28 procent over banktegoeden (voorlopig), **6,00 procent over beleggingen en overige bezittingen** en 2,70 procent aftrek over schulden (voorlopig). Over het deel van je vermogen boven het **heffingsvrije vermogen van 59.357 euro per persoon** betaal je **36 procent** belasting over dat fictieve rendement.

Het kabinetsplan om het forfait voor overige bezittingen naar 7,78 procent te verhogen is **geschrapt**; het bleef 6 procent. Was je werkelijke rendement lager dan het forfait, dan kun je via de **tegenbewijsregeling** over het werkelijke rendement worden belast. Alles hier is indicatief, geen belastingadvies: check je situatie bij de [Belastingdienst](https://www.belastingdienst.nl) en reken zelf met onze [box 3-calculator](https://5prijzen.nl/tools/financien/box-3-berekenen).

Geen onderdeel van de inkomstenbelasting is de afgelopen jaren zo vaak in het nieuws geweest als box 3, de belasting op sparen en beleggen. De Hoge Raad zette een streep door het oude stelsel, er kwam rechtsherstel, een overbruggingswet, een tegenbewijsregeling, en ondertussen sneuvelden en verschenen er plannen in een tempo dat zelfs adviseurs amper bijhouden. Het gevolg: veel van wat je online leest over box 3 klopt niet meer, of ging over een plan dat nooit wet werd.

In dit artikel zetten we op een rij hoe box 3 er in belastingjaar 2026 écht uitziet: welke forfaitaire percentages gelden, hoeveel vermogen is vrijgesteld, hoe de berekening stap voor stap loopt, en wanneer je via de tegenbewijsregeling minder betaalt. Alle cijfers zijn geverifieerd bij de [Belastingdienst](https://www.belastingdienst.nl) en [Rijksoverheid](https://www.rijksoverheid.nl). En zoals bij al onze belastingartikelen: dit is uitleg en indicatie, geen belastingadvies. Zelf rekenen doe je met onze gratis [box 3-calculator](https://5prijzen.nl/tools/financien/box-3-berekenen).

## Wat is box 3 en waarom is het "fictief"?

De inkomstenbelasting kent drie boxen. Box 1 belast werk en woning, box 2 belast inkomen uit een eigen bv, en **box 3 belast je vermogen**: spaargeld, beleggingen, een tweede woning, crypto en ander bezit, minus je schulden. De peildatum is steeds **1 januari** van het belastingjaar; wat er daarna met je vermogen gebeurt, telt pas voor het jaar erop.

Het bijzondere, en omstreden, aan box 3 is dat de Belastingdienst niet kijkt naar wat je vermogen werkelijk opleverde. In plaats daarvan rekent de wet met een **forfaitair rendement**: een vast percentage per vermogenssoort dat het gemiddelde rendement moet benaderen. Spaarders met 0,5 procent rente werden zo jarenlang belast alsof ze veel meer verdienden. Precies daarover oordeelde de Hoge Raad (onder meer in het kerstarrest van 2021 en de arresten van juni 2024) dat het stelsel in strijd kan zijn met het eigendomsrecht, en dat wie een lager werkelijk rendement had, rechtsherstel moet kunnen krijgen. Dat is de wortel van de huidige tegenbewijsregeling.

## De cijfers van belastingjaar 2026

Voor 2026 gelden volgens de Belastingdienst deze parameters:

- **Forfaitair rendement banktegoeden: 1,28 procent** (voorlopig; het definitieve percentage wordt begin 2027 vastgesteld op basis van de werkelijke rentestanden).
- **Forfaitair rendement beleggingen en overige bezittingen: 6,00 procent** (staat vast).
- **Forfaitair rendement schulden: 2,70 procent aftrek** (voorlopig), voor zover je schulden boven de drempel van **3.800 euro per persoon** uitkomen.
- **Heffingsvrij vermogen: 59.357 euro per persoon**, dus 118.714 euro voor fiscale partners samen.
- **Tarief: 36 procent** over het belastbare forfaitaire voordeel.

Box 3 rekent in 2026 nog steeds met fictieve (forfaitaire) rendementen per vermogenssoort, met daarna 36 procent belasting over het deel boven het heffingsvrije vermogen. Was je echte rendement lager, dan biedt de tegenbewijsregeling een uitweg.Let op het onderscheid: het heffingsvrije vermogen werkt niet als een simpele aftrek van je spaargeld. De berekening bepaalt eerst je forfaitaire rendement over het hele vermogen, en belast daarna alleen het deel dat (naar verhouding) bij het vermogen boven de vrijstelling hoort. Onze [box 3-calculator](https://5prijzen.nl/tools/financien/box-3-berekenen) volgt exact deze systematiek.

## Rekenvoorbeeld: spaarder versus belegger

Stel, je bent alleenstaand en hebt op 1 januari 2026 in totaal 100.000 euro vermogen en geen schulden.

- **Scenario A: alles op de spaarrekening.** Forfaitair rendement: 100.000 x 1,28 procent = 1.280 euro. Belast wordt alleen het deel boven de vrijstelling: (100.000 − 59.357) / 100.000 = ruwweg 41 procent van het rendement, dus circa 520 euro voordeel. Belasting: 36 procent daarvan, ongeveer **187 euro**.
- **Scenario B: alles in beleggingen.** Forfaitair rendement: 100.000 x 6,00 procent = 6.000 euro. Zelfde verhouding belast deel: circa 2.439 euro voordeel. Belasting: ongeveer **878 euro**.

Zelfde vermogen, bijna vijf keer zoveel belasting. De vermogensmix op 1 januari bepaalt dus grotendeels je aanslag. En daaruit volgt ook de valkuil: wie belegt en een slecht jaar draait, betaalt op basis van het forfait alsnog alsof er 6 procent rendement was. Precies daarvoor bestaat de tegenbewijsregeling.

> **Bereken het zelf:** vul je eigen banktegoeden, beleggingen en schulden in bij de [box 3-calculator](https://5prijzen.nl/tools/financien/box-3-berekenen) en zie direct je indicatieve aanslag voor 2026, met en zonder fiscale partner.

## Het geschrapte plan: geen 7,78 procent, geen lagere vrijstelling

In de oorspronkelijke kabinetsplannen voor 2026 zou het forfait voor overige bezittingen stijgen van 5,88 naar **7,78 procent** en zou het heffingsvrije vermogen dalen naar 51.396 euro. Beide maatregelen zijn tijdens de behandeling van het Belastingplan 2026 **op verzoek van de Tweede Kamer geschrapt**. Het forfait voor beleggingen en overige bezittingen werd voor 2026 vastgesteld op 6,00 procent en het heffingsvrije vermogen steeg juist naar 59.357 euro.

> **Let op:** het percentage van 7,78 procent duikt online nog geregeld op in artikelen uit 2025. Het is nooit geldend recht geworden. Controleer bij box 3 altijd de actuele cijfers op [belastingdienst.nl](https://www.belastingdienst.nl) ; de materie verandert snel.

## De tegenbewijsregeling: betalen over wat je écht verdiende

Sinds de Wet tegenbewijsregeling box 3 geldt: is je **werkelijke rendement lager dan het forfaitaire**, dan mag je dat aantonen en word je over het werkelijke rendement belast. Praktisch werkt het zo:

- **Voor de jaren 2017 tot en met 2024** loopt tegenbewijs via het aparte formulier **Opgaaf Werkelijk Rendement (OWR)**, dat sinds juli 2025 beschikbaar is. De Belastingdienst stuurde brieven aan wie hiervoor in aanmerking kan komen; per jaar geldt een eigen brief en termijn.
- **Vanaf belastingjaar 2025** zit de keuze in de aangifte inkomstenbelasting zelf: je geeft daar het werkelijke rendement op, zonder apart formulier.

Belangrijk om te weten: het begrip werkelijk rendement is breder dan alleen rente en dividend. Ook **ongerealiseerde waardestijgingen** (je aandelen of tweede woning werden meer waard, zonder verkoop) tellen mee, en kosten zijn maar beperkt aftrekbaar. Voor veel beleggers in een goed beursjaar pakt het forfait daardoor juist gunstiger uit dan het werkelijke rendement. Reken beide routes door voordat je kiest, en raadpleeg bij grote bedragen een adviseur; dit artikel is nadrukkelijk geen belastingadvies. Wie eerder bezwaar maakte of onder het rechtsherstel viel, vindt de eigen situatie terug op de box 3-pagina's van de [Rijksoverheid](https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/inkomstenbelasting/box-3).

## Wat komt eraan richting 2028?

Het forfaitaire stelsel is nadrukkelijk een overbrugging. Het wetsvoorstel Wet werkelijk rendement box 3 moet vermogen vanaf (beoogd) **2028** belasten op basis van het echte rendement, grotendeels via een vermogensaanwasbelasting. De invoeringsdatum is al meerdere keren opgeschoven en blijft politiek onzeker; tot die tijd geldt het stelsel van forfaits plus tegenbewijs zoals hierboven beschreven.

Voor je eigen planning betekent dat vooral: kijk elk jaar in december even naar je vermogensmix (de peildatum is 1 januari), houd de aangekondigde wijzigingen in de gaten, en accepteer een aanslag niet klakkeloos als je werkelijke rendement aantoonbaar lager was. Hoe box 3 doorwerkt in je totale aangifte lees je in onze [aangiftetips voor 2026](https://5prijzen.nl/gids/belastingaangifte-2026-tips), en wat je spaargeld na belasting oplevert reken je na via de [belastingcalculator](https://5prijzen.nl/tools/belastingen).

## Veelgestelde vragen

### Wat zijn de forfaitaire rendementen in box 3 voor 2026?

Voor 2026 rekent de Belastingdienst met 1,28 procent over banktegoeden (voorlopig percentage), 6,00 procent over beleggingen en overige bezittingen (definitief) en 2,70 procent aftrek over schulden (voorlopig). De definitieve percentages voor banktegoeden en schulden worden begin 2027 vastgesteld.

### Hoeveel vermogen is in 2026 belastingvrij in box 3?

Het heffingsvrije vermogen is in 2026 59.357 euro per persoon, dus 118.714 euro voor fiscale partners samen. Over het forfaitaire rendement dat bij het vermogen boven die grens hoort, betaal je 36 procent belasting. Voor schulden geldt daarnaast een drempel van 3.800 euro per persoon.

### Is het forfait voor beleggingen in 2026 verhoogd naar 7,78 procent?

Nee. Dat percentage stond in de oorspronkelijke kabinetsplannen, maar is tijdens de behandeling van het Belastingplan 2026 op verzoek van de Tweede Kamer geschrapt. Het forfait voor beleggingen en overige bezittingen is in 2026 6,00 procent, en het heffingsvrije vermogen is verhoogd naar 59.357 euro in plaats van verlaagd.

### Hoe werkt de tegenbewijsregeling in box 3?

Was je werkelijke rendement lager dan het forfaitaire, dan mag je dat aantonen en word je over het werkelijke rendement belast. Voor de jaren 2017 tot en met 2024 gaat dat via het formulier Opgaaf Werkelijk Rendement; vanaf belastingjaar 2025 geef je het werkelijke rendement op in de aangifte zelf. Let op: ook ongerealiseerde waardestijgingen tellen mee als werkelijk rendement.

### Telt mijn eigen woning mee in box 3?

Nee, je hoofdverblijf valt in box 1 (eigenwoningforfait en hypotheekrenteaftrek). Een tweede woning, verhuurd vastgoed of een vakantiewoning valt wél in box 3 en telt als overige bezitting tegen het forfait van 6,00 procent in 2026.

### Wanneer wordt box 3 op basis van werkelijk rendement geheven?

Het wetsvoorstel Wet werkelijk rendement box 3 moet het forfaitaire stelsel vervangen, met 2028 als beoogde ingangsdatum. Die datum is eerder al opgeschoven en blijft onzeker. Tot de invoering geldt het huidige stelsel: forfaits met daarnaast de tegenbewijsregeling voor wie een lager werkelijk rendement had.

## Conclusie

Box 3 in 2026 in één zin: 36 procent belasting over een fictief rendement (1,28 procent bank, 6,00 procent overig) op je vermogen boven 59.357 euro per persoon, met de tegenbewijsregeling als vangnet voor wie het aantoonbaar slechter deed. Het beruchte 7,78%-plan ging niet door, en het stelsel op basis van werkelijk rendement staat op zijn vroegst voor 2028 op de rol. Dit artikel is indicatieve uitleg; voor jouw persoonlijke situatie is de [Belastingdienst](https://www.belastingdienst.nl) of een adviseur leidend.

Zelf rekenen? Vul je vermogen in bij de [box 3-calculator](https://5prijzen.nl/tools/financien/box-3-berekenen), bekijk je totale belastingplaatje met de [belastingcalculator](https://5prijzen.nl/tools/belastingen) en lees onze [15 aangiftetips voor 2026](https://5prijzen.nl/gids/belastingaangifte-2026-tips).

---

Lees de [HTML-versie van deze gids](https://5prijzen.nl/gids/box-3-in-2026-uitgelegd) voor de actuele prijzen; prijzen staan live op de pagina.
