Inductie of keramische kookplaat: welk verschil merk je echt?

Je staat in de keuken met een pan water en een deadline. Op inductie kookt dat water in een paar minuten. Op een keramische plaat duurt het merkbaar langer, en na uitzetten blijft de plaat nog een tijd nagloeien. Dat is in één alinea het verschil tussen de twee technieken.

Deze gids legt uit hoe beide technieken werken, welke pannen wel en niet meedoen, wat het verschil in verbruik echt is en waarom de aansluiting bij vervangen vaker de doorslag geeft dan de kookplaat zelf. Alle getallen komen uit productdata en uit bronnen als Milieu Centraal en de Consumentenbond. Bekijk alle inbouw kookplaten.

Hoe inductie en keramisch werken

Beide platen zien er hetzelfde uit: een strakke zwarte glasplaat met cirkels erop. Onder dat glas gebeurt iets totaal verschillends, en daar komt bijna elk praktisch verschil vandaan.

Bij inductie zit onder elke kookzone een koperen spoel. Zet je de zone aan, dan loopt er een snel wisselende stroom door die spoel, en die wekt een wisselend magnetisch veld op. Staat er een pan met een magnetiseerbare bodem op, dan brengt dat veld kleine kringstroompjes op gang in het metaal van die bodem. Het metaal biedt weerstand aan die stroompjes en wordt daardoor warm. De pan is dus zelf het verwarmingselement.

Bij keramisch zit onder het glas een stralingselement, een weerstandsdraad in een spiraal. Die draad wordt roodgloeiend, precies zoals de draad in een oude gloeilamp. Die warmte gaat door het glaskeramiek heen en verwarmt van daaruit je pan. Het glas zelf wordt dus heet, en dat is waarom er na het koken restwarmte overblijft.

Uit dat ene verschil volgt bijna alles: dat inductie sneller is, dat de plaat er koel bij blijft, dat inductie eisen stelt aan je pannen, dat er restwarmte is bij keramisch en dat inductie een ventilator nodig heeft.

Welke pannen werken op inductie

De magneettest is precies zoals Milieu Centraal hem beschrijft en het is de enige test die je nodig hebt. Doe hem koud, aan de onderkant van de pan, en let erop dat de magneet echt blijft hangen.

Waarom werkt de ene rvs-pan wel en de andere niet? Het roestvast staal dat in goede pannen zit is vaak niet magnetisch, en daarom bouwen fabrikanten er een aparte magnetiseerbare bodemplaat onder, meestal met een aluminiumkern voor de warmteverdeling. Zit die plaat er niet in, dan gebeurt er op inductie niets.

• Werkt gegarandeerd: gietijzer, geëmailleerd staal, en rvs-pannen met een expliciet vermelde inductiebodem of het spoeltje-icoontje.
• Werkt niet: aluminium zonder bodemplaat, koper, glas, aardewerk en klassieke rvs zonder magnetische laag.
• Let op de bodemdiameter: is de pan veel kleiner dan de kookzone, dan herkent de plaat hem soms niet. Een zone van 21 cm en een pannetje van 10 cm gaan zelden samen.
• Let op een bolle bodem: een pan die niet vlak op het glas ligt, verliest op beide soorten platen contact en dus warmte.
• Adapterplaten bestaan: een stalen schijf die je onder een ongeschikte pan legt. Ze werken, maar je verliest een groot deel van het snelheidsvoordeel van inductie.

Ga je over op inductie, reken dan in je budget mee dat een deel van je pannenset vervangen moet worden. Kijk daarvoor bij onze gids beste koekenpannen of meteen bij de koekenpannen.

Opwarmsnelheid en regelbaarheid

Inductie wint dit onderdeel om twee redenen. Er gaat geen warmte verloren aan het opwarmen van een glasplaat en een gloeidraad, en de plaat reageert op het moment dat je aan de bediening zit, omdat het magnetische veld direct sterker of zwakker wordt.

Een keramische plaat heeft twee vertragingen. Bij het opwarmen moet eerst het element gloeien en dan het glas warm worden. Bij het terugdraaien blijft dat element nagloeien, dus je pan koelt niet mee. Dat is het moment waarop melk overkookt terwijl je de stand al lang lager hebt gezet.

Boost, powerboost en het aantal standen

Vrijwel elke inductieplaat heeft een boostfunctie, soms powerBoost genoemd: de plaat leent tijdelijk vermogen van een naburige zone om één zone extra hard te laten gaan. Siemens noemt bij de EU61RBEB5D een verhoging tot wel 50 procent, Bosch bij de PIV975DC1E tot 35 procent. Dat leengedrag verklaart waarom twee zones nooit tegelijk op boost kunnen.

Het aantal standen zegt hoe fijn je kunt regelen. De ETNA KI560ZT geeft veertig standen op de grote zones en twintig op de kleine; een eenvoudige plaat heeft er negen. Voor water koken maakt dat niets uit, voor chocolade smelten wel.

Energieverbruik en rendement

Hier zit een echt verschil, al is het kleiner in euro's dan mensen hopen. Milieu Centraal rekent voor een gemiddeld huishouden met ongeveer 175 kWh per jaar voor inductie tegenover ongeveer 225 kWh voor keramisch. Dat is ongeveer dertig procent meer voor keramisch. Een elektrische plaat met gietijzeren pitten zit op 260 kWh.

Reken dat verschil van ongeveer vijftig kilowattuur per jaar zelf om met de kWh-naar-euro-calculator voordat je op basis van "zuiniger" beslist, want het bedrag is klein vergeleken bij wat een nieuwe aansluiting kost. Inductie is dus wel zuiniger, maar dat is zelden het argument dat de knoop doorhakt. Kook je nu nog op gas, dan rekent Milieu Centraal met ongeveer 37 kubieke meter per jaar; die eenheid en dat tarief laten zich niet zomaar naast stroom zetten.

De aansluiting: 230 V, 2 fasen of krachtstroom

Dit hoofdstuk stuurt de meeste keukenplannen bij, en het verklaart waarom mensen bij het vervangen van een oude keramische plaat plotseling bij een installateur uitkomen.

Een gewoon Nederlands stopcontact levert 230 V op een groep die meestal met 16 ampère is beveiligd; daar kan ongeveer 3,6 kilowatt uit. Een volwaardige inductieplaat met vier zones vraagt aanzienlijk meer als je alle zones tegelijk vol vermogen wilt geven. De Consumentenbond noemt als grens dat je bij een aansluitwaarde boven ongeveer 3,7 kW een speciale aansluiting nodig hebt, met een vijfpolig perilexstopcontact.

Indeling op basis van de uitleg van de Consumentenbond en netbeheerders. Welke aansluiting jij nodig hebt hangt af van de aansluitwaarde van de plaat én van wat je meterkast aankan; dat beoordeelt een installateur ter plaatse.

Milieu Centraal noemt twee zaken die vaak worden vergeten. Een kookplaat neemt gemakkelijk twee groepen in de meterkast in beslag, bij een grote plaat zelfs drie. En oudere huizen hebben soms nog een hoofdaansluiting van 1x25A, die eerst naar 3x25A verzwaard moet worden. Dat is een aanvraag bij je netbeheerder en geen weekendklus.

Wat als een zware groep niet kan

Dan zijn er twee reële routes. De eerste is een inductieplaat die voor 1 fase is opgegeven, zoals de Inventum IKI6008 of de Tomado TIH6001B met een gewone stekker. Je levert dan in op gelijktijdig maximaal vermogen: alle vier de zones tegelijk vol open gaat niet.

De tweede route is een vrijstaande plaat op het aanrecht, zoals de Inventum VKI6010ZIL met vier zones op 1 fase, of een losse pit zoals de Severin KP 1071 op een normale stekker. In een huurhuis met een bestaande gasaansluiting is dat vaak de enige manier om inductie te proberen. Bekijk de vrijstaande kookplaten.

Veiligheid met kinderen en restwarmte

Op dit punt is inductie duidelijk in het voordeel, en dat is geen marketing maar een gevolg van de techniek. De glasplaat wordt niet zelf verwarmd, alleen warm van de pan die erop staat. Milieu Centraal beschrijft het precies zo: de kookplaat zelf wordt niet heet en de plek waar de pan stond koelt snel af.

Bij keramisch wordt het glas boven het element echt heet en blijft dat na uitschakelen nog geruime tijd. Daarom heeft vrijwel elke keramische plaat een restwarmte-indicator: een H of een puntje in het display dat zegt dat de zone nog te warm is om aan te raken. De AEG HK634060XB heeft die indicator volgens de specificaties, net als automatisch uitschakelen.

Een kinderslot heeft trouwens elke moderne plaat: de Inventum IKI6008, de AEG HK634060XB en de Bosch PKF611BB2E noemen het alle drie in hun specificaties. Het verschil zit niet in de bediening maar in het glas.

Inductie en een pacemaker

Een inductiekookplaat werkt met een wisselend magnetisch veld, en dat roept terecht vragen op bij mensen met een pacemaker of een inwendige defibrillator. Wij delen hier geen geruststelling uit die we niet kunnen onderbouwen.

Het advies van Milieu Centraal nemen wij één op één over: heb je een pacemaker, vraag dan aan je cardioloog of pacemakertechnicus of je op inductie mag koken. Zij kennen jouw type apparaat en de instellingen ervan, en dat bepaalt het antwoord. Doe dit voordat je een plaat bestelt. Krijg je nul op het rekest, dan is een keramische plaat het logische alternatief: daar zit geen spoel onder het glas, alleen een gewoon verwarmingselement.

Geluid: het zoemen en de ventilator

Een keramische plaat maakt geen geluid. Een inductieplaat wel, en dat verrast mensen die net zijn overgestapt. Er zijn twee bronnen.

De eerste is een zoemen of tikken uit de pan zelf. Pannen met een gelaagde bodem, een sandwich van rvs en aluminium, kunnen bij hoog vermogen licht meetrillen op het ritme van het magnetische veld. Dat hangt sterk af van de pan: dezelfde plaat kan bij de ene pan muisstil zijn en bij de andere duidelijk hoorbaar.

De tweede is de koelventilator. De elektronica onder het glas moet gekoeld worden, dus er zit een ventilatortje in dat je op hogere standen hoort en dat na het koken nog even doordraait. Niet hard, maar in een stille keuken merk je het.

Schoonmaken en krassen

Allebei de platen hebben hetzelfde oppervlak: glaskeramiek. Toch is er één verschil in je voordeel bij inductie. Omdat het glas daar niet zelf heet wordt, brandt overgekookt eten veel minder snel vast en veeg je het er meestal af zodra de pan weg is. Bij keramisch komt gemorst voedsel op een gloeiend hete plaat terecht en bakt het in, en dan heb je een glasschraper nodig.

Voor beide geldt: gebruik een speciale reiniger voor keramisch glas, geen schuurmiddel en geen staalwol. Suikerhoudende dingen zoals jam haal je er direct af, ook als de plaat nog warm is, want ingebrande suiker kan het glas beschadigen. Schuif zware pannen niet over het glas maar til ze op.

Aanschafprijs tegenover gebruikskosten

De optelsom die telt is niet de prijs van de plaat, maar de plaat plus de installatie plus eventueel nieuwe pannen, min wat je jaarlijks bespaart op stroom. Aan de kostenkant staat vooral het elektrawerk: Milieu Centraal schetst een plaatje waarin de stroomdraad, het stopcontact en extra groepen in de meterkast al snel in de honderden euro's lopen, en waarin een tweefasengroep goedkoper is dan een driefasenkrachtgroep. Vraag je installateur expliciet welke van de twee jouw plaat nodig heeft.

Aan de opbrengstkant staat een verschil van ongeveer vijftig kilowattuur per jaar. Dat is echt, maar het verdient zo'n installatie niet in een paar jaar terug. Kies inductie dus om de snelheid, de precisie en de veiligheid, en beschouw het lagere verbruik als een prettige bijkomstigheid.

Wie kiest wat

In de keuken die deze zomer verbouwd wordt ligt de meterkast toch al open en staat de installateur toch al in huis. Daar is inductie de logische keuze en kies je meteen een plaat met genoeg standen, zoals de ETNA KI560ZT op 2 fasen. In het huurappartement met een gasaansluiting en een verhuurder die niets wil veranderen is het antwoord geen inbouwplaat maar een vrijstaande inductieplaat op het aanrecht.

En begeeft je oude keramische plaat het terwijl de keuken verder prima is, dan is de eerlijkste vraag: is je meterkast al geschikt? Zo ja, dan is inductie de betere plaat. Zo nee, dan is een nieuwe keramische plaat zoals de Bosch PKF611BB2E een verdedigbare keuze en bewaar je de overstap voor de volgende keukenbeurt. Wat je ook kiest, denk aan de afzuiging erboven: lees onze gids over de beste afzuigkap.

Begrippenlijst

Inductie

Kooktechniek waarbij een spoel onder het glas een wisselend magnetisch veld opwekt dat stroompjes in de pannenbodem wekt. De pan wordt zelf warm; de plaat niet.

Keramisch

Kooktechniek waarbij een stralingselement onder het glaskeramiek roodgloeiend wordt en zijn warmte via het glas afgeeft. Werkt met elke vlakke pan, maar de plaat wordt zelf heet.

Restwarmte-indicator

Aanduiding in het display, vaak een H of een stip, die zegt dat een zone nog te heet is om aan te raken. Vooral belangrijk bij keramisch.

Booster of powerBoost

Functie waarbij een inductiezone tijdelijk extra vermogen krijgt, geleend van een naburige zone. Daardoor kan meestal maar één zone tegelijk op boost staan.

Pannendetectie

De plaat herkent of er een geschikte pan op de zone staat en schakelt anders niet in. Bespaart energie en is meteen een veiligheidsfunctie.

Krachtstroom

Zwaardere aansluiting dan een gewone 230 V-groep, herkenbaar aan een vijfpolig perilexstopcontact. Aansluiten is werk voor een erkend installateur.

Aansluitwaarde

Het maximale vermogen dat een kookplaat kan opnemen, in watt of kilowatt. Bepaalt samen met je meterkast welke aansluiting je nodig hebt. Boven ongeveer 3,7 kW gaat het richting een speciale aansluiting.

Checklist voor het bestellen

• Doe de magneettest op elke pan die je wilt houden, voordat je inductie bestelt.
• Kijk in je meterkast: hoeveel vrije groepen heb je, en is er al een perilexstopcontact?
• Zoek de aansluitwaarde op en leg die naast wat jouw installatie aankan.
• Meet de uitsparing in je werkblad en vergelijk die met de opgegeven inbouwmaten.
• Tel het aantal standen: veertig standen regelt merkbaar fijner dan negen.
• Check de zonegroottes: past je grootste braadpan, en herkent de plaat je kleinste steelpannetje?
• Heb je een pacemaker, overleg dan eerst met je cardioloog of pacemakertechnicus.
• Vraag een installateur om een prijs voor het elektrawerk vóór je bestelt, niet erna.
• Denk aan de afzuigkap: die moet passen bij de breedte van je nieuwe plaat.
• Prijs: vergelijk bij meerdere winkels, want hetzelfde model kost lang niet overal hetzelfde.

Bekijk hieronder de volledige gegevens en actuele prijzen per model, of vergelijk de hele categorie inbouw kookplaten in één overzicht.

Inductie of keramische kookplaat is geen smaakvraag maar een rekensom over je huis. Inductie verwarmt de pan zelf en is daardoor sneller, fijner regelbaar, veiliger met kinderen en volgens Milieu Centraal ongeveer dertig procent zuiniger. Keramisch verwarmt eerst de plaat, is goedkoper in aanschaf, werkt met elke vlakke pan en stelt geen eisen aan je meterkast.

Werk daarom in deze volgorde: doe de magneettest, kijk wat je meterkast aankan, meet de uitsparing in je werkblad en vraag pas daarna een prijs voor het elektrawerk. Kan er een zwaardere groep, dan is inductie de betere plaat. Kan dat niet, dan is een plaat voor 1 fase of een goede keramische plaat een eerlijke keuze en geen concessie. Bekijk alle inbouw kookplaten of vergelijk de vrijstaande kookplaten.