Opzegvergoeding energiecontract in 2026: zo werken de regels

De opzegvergoeding, in de volksmond opzegboete, is voor veel mensen de reden om maar te blijven zitten waar ze zitten. Zonde, want de regels zijn gunstiger dan hun reputatie: in een flink aantal situaties betaal je helemaal niets, en als je wel iets betaalt, is het bedrag gebonden aan een maximum dat de ACM streng afbakent. Wie de regels kent, kan zelf uitrekenen of blijven of gaan voordeliger is, in plaats van te gokken.

In dit artikel zetten we de regels van 2026 op een rij, op basis van de informatie van de ACM en ConsuWijzer: wanneer een vergoeding mag worden gerekend, hoe de berekening werkt, in welke situaties je gratis weg kunt en wat er met de Energiewet per 1 januari 2026 is veranderd. Wij hebben geen commerciële afspraken met energieleveranciers en verdienen niets aan je overstap; zie ons energie-overzicht voor meer.

Wanneer mag een leverancier een opzegvergoeding rekenen?

De hoofdregel is simpel: een opzegvergoeding kan alleen bij een vast contract dat je opzegt terwijl de afgesproken looptijd nog niet voorbij is. De gedachte erachter: de leverancier heeft jouw energie voor de hele looptijd tegen een afgesproken prijs ingekocht, en als jij eerder vertrekt kan hij die inkoop met verlies moeten terugverkopen. De vergoeding compenseert dat verlies, en mag er volgens de ACM ook niet hoger zijn dan dat.

Daaruit volgt meteen wanneer een vergoeding niet aan de orde is: bij een variabel of dynamisch contract (daar is niets vooruit ingekocht tegen een vaste prijs) en na afloop van de looptijd van een vast contract. De opzegtermijn is in alle gevallen maximaal 1 maand, zo staat het bij ACM ConsuWijzer, en sinds 1 januari 2026 geldt bovendien dat een opzegvergoeding alleen mag worden gerekend als die duidelijk in je contract staat. Welk contracttype je hebt en wat daarbij past, lees je in onze keuzehulp vast, variabel of dynamisch.

Zo wordt de vergoeding berekend

Voor vaste contracten die vanaf 1 juni 2023 zijn afgesloten geldt de verliesgebaseerde berekening van de ACM. In woorden: de leverancier kijkt hoeveel energie jij tot de einddatum nog zou afnemen, en vermenigvuldigt dat met het verschil tussen het tarief dat jij betaalt en het actuele tarief waarvoor hij die energie nu aan een nieuwe klant kan verkopen. ConsuWijzer formuleert het als: opzegvergoeding = (rest van het verbruik tot einde contract als je klant zou blijven) maal (tarief dat je nu betaalt min het nieuwe tarief bij dezelfde leverancier).

Twee dingen vallen daarbij op. Ten eerste: de vergoeding hangt af van de marktontwikkeling. Zijn de tarieven na jouw afsluitmoment gestegen, dan lijdt de leverancier geen verlies door je vertrek (hij verkoopt jouw ingekochte energie met winst door) en betaal je niets. Zijn de tarieven gedaald, dan betaal je het verschil over je resterende verbruik. Ten tweede: hoe korter de resterende looptijd, hoe kleiner het resterende verbruik en dus hoe lager de vergoeding. Vlak voor de einddatum stelt de vergoeding meestal weinig meer voor. Of de markt sinds jouw afsluitmoment is gestegen of gedaald, peil je op onze actuele stroomprijs en gasprijs.

Een illustratief voorbeeld, met bewust ronde cijfers die geen actuele tarieven zijn: stel, je vaste contract loopt nog een half jaar en je verbruikt in die periode nog 1.500 kWh. Jouw vaste tarief ligt 2 cent per kWh boven het actuele tarief. De maximale opzegvergoeding voor stroom is dan 1.500 maal 0,02 is 30 euro. Voor gas geldt dezelfde systematiek apart. Je eigen getallen invullen gaat het makkelijkst via onze kWh-naar-euro-tool voor het verbruiksdeel en je contractgegevens voor de tarieven.

Zes situaties waarin je niets betaalt

Op een rij, op basis van ACM ConsuWijzer:

1. Je hebt een variabel of dynamisch contract. Daarbij geldt nooit een opzegvergoeding; alleen de opzegtermijn van maximaal 1 maand.
2. De looptijd van je vaste contract is voorbij. Na de einddatum kun je altijd kosteloos weg, ook als je stilzwijgend bent doorgerold in een variabel contract.
3. De actuele tarieven zijn gelijk aan of hoger dan jouw tarief. Dan lijdt de leverancier geen verlies en is de vergoeding nul.
4. De berekening staat niet in je contract. Beschrijft je contract niet hoe de vergoeding wordt berekend, dan mag de leverancier er geen rekenen. Sinds de Energiewet moet dit duidelijk in het contract staan.
5. De rekening komt te laat. Krijg je de opzegvergoeding pas na de eindafrekening gepresenteerd, dan hoef je niet te betalen.
6. Je zit in de bedenktijd. Binnen 14 kalenderdagen na het afsluiten van een contract kun je kosteloos annuleren.

Oude contracten: de vaste bedragen van vroeger

Tot 1 juni 2023 werkte het anders: er golden vaste maximumbedragen per resterende looptijd, oplopend van 50 euro (minder dan anderhalf jaar resterend) tot 125 euro (langer dan tweeënhalf jaar resterend), per product. Voor stroom en gas samen kwam dat neer op het dubbele. Die systematiek geldt alleen nog voor vaste contracten die vóór die datum zijn afgesloten en nog altijd doorlopen; medio 2026 is dat nog maar een kleine groep meerjarencontracten.

Voor iedereen die zijn vaste contract na 1 juni 2023 heeft afgesloten geldt de verliesgebaseerde berekening hierboven. Weet je niet welke situatie op jou van toepassing is, kijk dan naar de afsluitdatum in je contractbevestiging of vraag het je leverancier; die is verplicht de berekenwijze te kunnen tonen.

Wat de Energiewet per 2026 veranderde

Op 1 januari 2026 is de Energiewet in werking getreden, die de oude Elektriciteitswet en Gaswet vervangt. De aparte ACM-beleidsregels over opzegvergoedingen zijn daarmee opgegaan in de wet en de bijbehorende regelgeving. Voor jou als consument zijn de praktische gevolgen:

• Transparantieplicht: een opzegvergoeding mag alleen worden gerekend als die duidelijk in je contract staat, inclusief de manier van berekenen.
• Heldere samenvatting: bij elk nieuw contract hoort een begrijpelijke samenvatting van tarieven, looptijd, voorwaarden en opzegmogelijkheden, zodat je vooraf weet waar je aan toe bent.
• Toezicht: de ACM houdt toezicht op de naleving, waaronder de maximale hoogte van opzegvergoedingen.

Voor contracten die vóór 2026 zijn afgesloten verandert er tijdens de looptijd niets; de nieuwe regels gelden zodra je een nieuw contract aangaat.

Overstappen mét opzegvergoeding: wanneer loont dat?

Een opzegvergoeding is geen verbodsbord, het is een kostenpost die je meeneemt in de rekensom. De afweging: wat bespaar je per jaar met een nieuw contract, en hoe verhoudt zich dat tot de eenmalige vergoeding? Omdat de vergoeding juist hoog is wanneer de actuele tarieven flink onder jouw vaste tarief liggen, en je besparing uit datzelfde verschil komt, vallen die twee vaak grotendeels tegen elkaar weg. Precies zoals de regeling bedoeld is: de leverancier wordt gecompenseerd, niet gestraft of beloond.

Maak de som daarom altijd concreet: vraag je leverancier om de actuele opzegvergoeding (die moet hij kunnen specificeren), zet daar het jaarverschil van een nieuw contract tegenover en reken je totale jaarbedrag na met de rekentool energierekening berekenen. Hoe je vervolgens verstandig vergelijkt en overstapt, zonder vergelijkingssite, lees je in ons stappenplan energie overstappen en op energie vergelijken.

De opzegvergoeding is in 2026 geen boete meer maar een compensatie: maximaal het werkelijke verlies van de leverancier, berekend als je resterende verbruik maal het prijsverschil met het actuele tarief. Bij variabele en dynamische contracten bestaat ze niet, na de einddatum evenmin, en bij gestegen tarieven is ze nul. De Energiewet heeft daar per 1 januari 2026 een duidelijke transparantieplicht aan toegevoegd: geen berekening in je contract betekent geen vergoeding. Wie dat weet, hoeft niet uit angst voor een boete te blijven zitten, maar kan gewoon rekenen.

Check dus je contractvorm en einddatum, vraag zo nodig de actuele vergoeding op en maak de som. Hoe je daarna verstandig overstapt lees je in ons stappenplan energie overstappen, welke vorm je daarna kiest in vast, variabel of dynamisch, en je hele jaarbedrag reken je na met de rekentool energierekening berekenen.