SSD kopen: waar moet je op letten?

Een SSD is de meest merkbare upgrade die je een computer kunt geven, en tegelijk een van de meest verwarrende om te kopen. De specificaties staan vol met afkortingen (NVMe, M.2, PCIe, TBW, DRAM), de snelheden op de doos lijken indrukwekkend, en toch is de belangrijkste vraag verrassend simpel: past deze schijf eigenlijk wel in mijn apparaat, en heb ik die snelheid überhaupt nodig?

In deze koopgids lopen we alle punten langs waarop het in de praktijk misgaat. We beginnen bij de enige vraag die je écht eerst moet beantwoorden, namelijk welk type schijf je apparaat aankan, en werken daarna door naar vormfactor, PCIe-generatie, capaciteit, snelheid en levensduur. Alles op basis van specificaties en kopersbeoordelingen, niet op basis van eigen labtests. Bij de belangrijkste keuzes zetten we een voorbeeld uit ons aanbod, zodat de theorie meteen concreet wordt. Ons interne aanbod is smal en leunt op een paar merken, dus dit is bewust geen merkenranglijst maar een illustratie. Wil je liever meteen rondkijken? Bekijk alle interne SSD's.

NVMe of SATA: waar je apparaat om vraagt

Dit is de eerste en belangrijkste splitsing, en het is geen kwestie van smaak maar van wat je computer aankan. SSD's praten op twee manieren met de rest van je apparaat.

Een NVMe-SSD klikt rechtstreeks op het moederbord en praat via PCIe met de processor, dezelfde snelle rijbaan die ook je videokaart gebruikt. Daardoor haalt hij op papier duizenden megabytes per seconde. Een SATA-SSD gebruikt de oude, brede aansluiting waarmee ook harde schijven werden aangesloten. Die weg is begrensd op ongeveer 550 MB/s, een harde bovengrens die je met een duurdere SATA-schijf niet oprekt.

Klinkt dat als "dus altijd NVMe"? Niet per se. Vrijwel elke computer van de laatste jaren kan NVMe aan, maar oudere laptops en desktops hebben soms alleen een SATA-aansluiting. En zelfs als NVMe kan, is de vraag of je die snelheid gebruikt. Voor grote bestanden en games is het verschil groot, voor licht werk merk je er weinig van. We gaan daar in onze aparte vergelijking NVMe of SATA SSD dieper op in; voor nu is de kern dat je apparaat de keuze grotendeels voor je maakt.

M.2 of 2,5 inch: past hij wel?

Aan de interface hangt een vorm, en die vorm bepaalt of de schijf fysiek past. Dit is het punt waarop je vóór het bestellen even in de handleiding of specificaties van je pc, laptop of moederbord kijkt.

Een NVMe-schijf heeft vrijwel altijd de M.2-vorm: een smal latje ter grootte van een reep kauwgom dat plat in een M.2-slot op het moederbord klikt, vastgezet met één schroefje. De gangbare maat is 2280, oftewel 22 millimeter breed en 80 millimeter lang. Er komt geen kabel aan te pas. De Samsung 990 PRO, de Lexar NM790 en de Kingston NV2 hebben allemaal die 2280-maat.

Een SATA-schijf heeft de klassieke 2,5 inch-vorm: een plat doosje van 7 millimeter dik dat je met een SATA-kabel aansluit of in een laptop op de plek van de oude harde schijf schuift. De Samsung 870 EVO en de Crucial BX500 zijn zulke schijven.

PCIe-generatie: 3.0, 4.0 of 5.0

Bij NVMe-schijven zie je altijd een PCIe-generatie staan. Elke generatie verdubbelt grofweg de maximale doorvoersnelheid: PCIe 3.0 haalt op papier rond de 3.500 MB/s, PCIe 4.0 rond de 7.000 MB/s en PCIe 5.0 zit daar weer boven. De schijven in ons aanbod, zoals de 990 PRO en de Lexar NM790, zijn PCIe 4.0-modellen.

De eerlijke werkelijkheid is dat die maximale snelheden vooral op papier indrukwekkend zijn. Je haalt ze bij het kopiëren van grote bestanden, niet bij het opstarten en het openen van programma's. Voor de meeste mensen is PCIe 4.0 in 2026 de verstandige keuze: snel genoeg voor alles inclusief de PS5, breed verkrijgbaar en gunstig geprijsd. PCIe 5.0 levert vooral warmte en meerprijs op zonder dat je het merkt, tenzij je een werkstation hebt dat dagelijks met enorme bestanden schuift.

Belangrijk voor de compatibiliteit: een PCIe 4.0-schijf werkt gewoon in een ouder PCIe 3.0-slot, alleen op de snelheid van dat oudere slot. Je koopt dus nooit een schijf die helemaal niet werkt, hooguit een die zijn volle snelheid niet haalt. Andersom geldt hetzelfde: een PCIe 3.0-schijf in een 4.0-slot draait op 3.0-snelheid.

Hoeveel opslag heb je nodig?

Capaciteit is de spec waar je het langst plezier of spijt van hebt, want bijkopen kan wel, maar een te kleine systeemschijf zit je elke dag in de weg. Een globale leidraad:

• 240 tot 500 GB: genoeg voor een systeemschijf met Windows, een browser en kantoorwerk. Voor een instap-NVMe is de Kingston NV2 van 500 GB daarom een logische keuze. Voor games of fotobewerking wordt het snel krap.
• 1 TB: het prettige midden voor de meeste mensen. Ruimte voor het systeem plus een flinke game-bibliotheek of een fotoarchief, zonder meteen de hoofdprijs. Niet voor niets zijn de meeste van onze voorbeelden 1 TB-modellen.
• 2 TB en meer: voor gamers met een grote bibliotheek (moderne games tikken zo 100 GB per stuk weg), videobewerkers en iedereen die nooit meer wil schuiven met bestanden. Bij SATA levert een 2 TB-schijf als de Crucial BX500 veel opslag per euro.

Gaat het je niet om snelheid maar om heel veel opslag voor back-ups en archieven, dan is een externe harde schijf per terabyte veel voordeliger. Welke daarvoor de beste keuze is, lees je in onze gids voor de beste externe harde schijf van 2026. Wil je snelle opslag die je meeneemt, kijk dan naar de externe SSD's.

Lees- en schrijfsnelheid: wat de cijfers zeggen

Fabrikanten zetten twee grote getallen op de doos: de leessnelheid en de schrijfsnelheid, allebei in MB/s. Dat zijn de sequentiële snelheden, gemeten bij het achter elkaar in- of uitlezen van één groot bestand. Voor een NVMe-schijf ligt de leessnelheid vaak rond de 7.000 MB/s (de 990 PRO geeft 7450 MB/s op), voor een SATA-schijf rond de 550 MB/s (de 870 EVO geeft 560 MB/s op).

Twee dingen om te onthouden. Ten eerste haal je die topsnelheid alleen bij grote bestanden; bij het opstarten en het laden van programma's telt vooral hoe snel de schijf verspreide kleine bestandjes vindt, en daar liggen de generaties dichter bij elkaar. Ten tweede is de schrijfsnelheid bij goedkopere schijven het cijfer om op te letten: instapmodellen kunnen een tijdje snel schrijven en zakken daarna terug als hun buffer vol is. Voor gewoon gebruik merk je dat zelden, bij het langdurig wegschrijven van tientallen gigabytes wel.

De praktische les: staar je niet blind op het hoogste getal. Het verschil tussen een harde schijf en welke SSD dan ook is enorm; het verschil tussen twee SSD's van hetzelfde type is voor de meeste taken klein.

Levensduur: TBW, garantie en DRAM

Drie termen die voor onnodige twijfel zorgen. De eerste is TBW (terabytes written): de hoeveelheid data die je volgens de fabrieksopgave over de hele levensduur naar de schijf kunt schrijven voordat het geheugen slijt. Bij de schijven hier loopt dat flink uiteen, van 160 bij een instapmodel tot 600 of 720 bij ruimer bemeten schijven. Klinkt abstract, maar reken het uit: zelfs wie elke dag tientallen gigabytes wegschrijft, doet er vele jaren over om zo'n grens te bereiken. Voor normaal gebruik is TBW dus geen reden tot zorg, hooguit een indicatie van de duurzaamheidsklasse.

Kijk in plaats daarvan naar de garantietermijn, die bij topmodellen vaak vijf jaar is (zoals bij de 990 PRO). Dat zegt vaak meer over het vertrouwen van de fabrikant dan het TBW-getal.

De derde term is DRAM. Sommige SSD's hebben een eigen werkgeheugen-chipje dat bijhoudt waar alle data staat; dat houdt de snelheid op peil bij zware, langdurige taken. DRAM-loze modellen, vaak de budget-NVMe's, lossen dat goedkoper op via het werkgeheugen van je pc, en dat werkt voor alledaags gebruik prima. Vuistregel: voor een werkstation of een intensief gebruikte systeemschijf is een model met DRAM het overwegen waard; voor een gewone gebruiks- of game-schijf merk je het verschil zelden.

Een SSD voor de PS5

Wil je de opslag van je PS5 uitbreiden, dan gelden er strengere eisen dan voor een pc. Sony vraagt een NVMe M.2-schijf met PCIe 4.0, adviseert een leessnelheid van minimaal 5.500 MB/s en vereist een heatsink (koelplaat), omdat het slot in de console weinig ventilatie heeft. Een SATA-schijf werkt sowieso niet in de PS5.

De makkelijkste route is een model dat kant-en-klaar aan die eisen voldoet, bij voorkeur met voorgemonteerde heatsink. Modellen als de Lexar NM790 worden expliciet als PS5-compatibel verkocht; let er bij het bestellen wel op of je een uitvoering met of zonder heatsink kiest. Welke schijven precies aan Sony's eisen voldoen, zetten we op een rij in onze gids voor de beste SSD's van 2026. Het installeren zelf is verrassend simpel: console uit, zijplaat eraf, klepje van het slot losschroeven, schijf erin klikken, en de PS5 formatteert hem daarna zelf.

Checklist voor het kopen

Loop deze punten langs voordat je afrekent:

• Welk slot is vrij? Een M.2-slot betekent dat NVMe kan; alleen een 2,5 inch-bay betekent SATA. Dit bepaalt de rest.
• Vormfactor gecheckt: M.2 meestal in de maat 2280, of een 2,5 inch-schijf van 7 millimeter dik.
• Niet in de M.2-val trappen: kijk of er letterlijk NVMe en een PCIe-generatie bij staat, niet alleen M.2.
• PCIe 4.0 is bij NVMe de verstandige keuze; een 4.0-schijf werkt ook in een 3.0-slot, alleen langzamer.
• Capaciteit: neem 1 TB bij twijfel, 240 tot 500 GB voor licht gebruik, 2 TB voor grote game- of videobibliotheken.
• TBW is zelden een zorg; kijk liever naar de garantietermijn.
• Voor de PS5: NVMe, PCIe 4.0, minimaal 5.500 MB/s en een heatsink.
• Prijs vergelijken: dezelfde schijf kost niet overal evenveel, en SSD-prijzen bewegen flink.

Vergelijk zelf de actuele modellen en prijzen in de categorie interne SSD's. Weet je al welk type je wilt, dan helpt onze koopgids beste SSD van 2026 je aan een concrete keuze, en twijfel je nog tussen NVMe en SATA, lees dan de vergelijking NVMe of SATA SSD. Scherpe dagprijzen vind je soms bij de aanbiedingen.

Een SSD kies je niet op het hoogste getal op de doos, maar op vier nuchtere punten. Kijk eerst welk slot in je apparaat vrij is, want dat bepaalt of je NVMe of SATA neemt. Kies bij NVMe voor PCIe 4.0, neem 1 TB als je twijfelt over capaciteit, en maak je geen zorgen over TBW: die grens haal je toch niet. Doe je dat, dan koop je precies de snelheid en de ruimte die je gebruikt, zonder te betalen voor cijfers die je nooit voelt.

Weet je al wat voor type je zoekt, dan wijst onze koopgids beste SSD van 2026 je de weg naar een concrete keuze. Twijfel je nog tussen de twee types, lees dan de vergelijking NVMe of SATA SSD, en twijfel je op een fundamenteler niveau tussen een SSD en een gewone harde schijf, dan helpt SSD of harde schijf. Vergelijk daarna de actuele prijzen per model in de categorie interne SSD's.