Erfbelasting 2026: vrijstellingen en tarieven uitgelegd

Erven en belasting betalen in één adem: het voelt wrang, maar het is de Nederlandse werkelijkheid. Wie erft van een overleden dierbare, deelt een stukje van die nalatenschap met de fiscus. Hoeveel dat is, verschilt enorm. Een partner die een half miljoen erft betaalt vaak nul euro; een goede vriend die 25.000 euro krijgt is al meer dan een kwart kwijt. Het verschil zit volledig in de verwantschap en de omvang van het erfdeel.

In dit artikel lopen we door alles wat je over de erfbelasting 2026 moet weten: wat het precies is, de vrijstellingen per verwantschap, de tarieven, hoe de berekening stap voor stap werkt, de aangiftetermijn van 8 maanden en hoe schenken tijdens je leven de latere erfbelasting kan verlagen. Zoals altijd: dit is uitleg met geverifieerde cijfers, geen persoonlijk fiscaal advies. De Belastingdienst is leidend, en voor de definitieve aangifte raadpleeg je een notaris of fiscaal adviseur. Reken alvast mee met onze erfbelasting-calculator.

Wat is erfbelasting eigenlijk?

Erfbelasting, vroeger successierecht genoemd, is de belasting die je betaalt over wat je erft. De hoogte hangt af van twee dingen: je relatie tot de overledene en de omvang van je erfdeel. Hoe verder verwant je bent en hoe groter het bedrag, hoe meer je betaalt.

Belangrijk is dat de belasting wordt geheven over de nalatenschap, en dat is het saldo: alle bezittingen (spaargeld, een woning, beleggingen, waardevolle spullen) min de schulden, zoals de hypotheek, leningen en de begrafeniskosten. Blijft er na aftrek van de schulden weinig over, dan is er ook weinig of geen erfbelasting. Iedere erfgenaam betaalt over zijn eigen erfdeel, na aftrek van de vrijstelling die bij zijn verwantschap past. Die vrijstelling geldt per nalatenschap (eenmalig per erfenis), niet per jaar.

De vrijstellingen 2026 per verwantschap

Over een deel van je erfdeel betaal je nooit erfbelasting: dat is de vrijstelling. Pas over het bedrag daarboven begint de heffing. De vrijstelling verschilt sterk per relatie tot de overledene. Dit zijn de bedragen voor 2026:

De uitschieter is de partnervrijstelling van ruim acht ton: een langstlevende echtgenoot of geregistreerde partner betaalt in de praktijk vaak helemaal geen erfbelasting. Kinderen en kleinkinderen hebben dezelfde vrijstelling van 26.230 euro, maar zoals je zo ziet is hun tárief niet gelijk. Voor een verre verwant of een vriend is de vrijstelling met 2.769 euro klein, waardoor er al snel belasting verschuldigd is.

De tarieven 2026

Over het bedrag bóven de vrijstelling geldt een tarief in twee schijven. Tot de schijfgrens van 158.669 euro geldt het lage tarief; over alles daarboven het hoge tarief. Ook hier weegt de verwantschap zwaar mee:

Let op de combinatie van vrijstelling én tarief. Een kleinkind heeft dezelfde vrijstelling als een kind (26.230 euro), maar betaalt over het belastbare deel bijna het dubbele tarief: 18 in plaats van 10 procent. Een broer, zus of vriend heeft nauwelijks vrijstelling én het hoogste tarief van 30 tot 40 procent, waardoor een erfenis voor niet-verwanten fiscaal het duurst uitpakt.

Zo wordt de erfbelasting berekend

De berekening zelf is in twee stappen te vatten. Eerst bepaal je het belastbare deel: je erfdeel min de vrijstelling. Vervolgens reken je het tarief: het lage tarief over het deel tot 158.669 euro, plus het hoge tarief over wat daarboven uitkomt.

In formulevorm: belastbaar = erfdeel − vrijstelling, en belasting = laag tarief × min(belastbaar; 158.669) + hoog tarief × max(0; belastbaar − 158.669). Twee voorbeelden voor een kind, met de vrijstelling van 26.230 euro en de tarieven 10 en 20 procent:

• Kind erft 100.000 euro. Belastbaar = 100.000 − 26.230 = 73.770 euro. Dat blijft onder de schijfgrens, dus 10% over 73.770 = 7.377 euro erfbelasting.
• Kind erft 500.000 euro. Belastbaar = 500.000 − 26.230 = 473.770 euro. Daarvan 10% over de eerste 158.669 (15.867 euro) plus 20% over de resterende 315.101 (63.020 euro) = 78.887 euro.

Het diagram toont hoe verwantschap én omvang samen het bedrag bepalen. De partner die 500.000 euro erft blijft onder de vrijstelling van 828.035 euro en betaalt niets; een kind betaalt over hetzelfde bedrag bijna 79.000 euro. Een kleinkind dat 50.000 euro erft betaalt 4.279 euro (18% over 50.000 − 26.230), en een vriend die 25.000 euro erft is met 6.669 euro relatief het meeste kwijt: kleine vrijstelling, hoog tarief. Reken je eigen situatie precies door met de erfbelasting-calculator.

Aangifte doen en de 8-maandentermijn

Voor de erfbelasting doe je aangifte binnen 8 maanden na het overlijden. De Belastingdienst stuurt meestal automatisch een aangiftebrief naar het adres van de overledene of de erfgenamen, maar de verantwoordelijkheid om op tijd aangifte te doen ligt bij de erfgenamen zelf, ook als die brief uitblijft.

Betaal je binnen die 8 maanden, dan reken je geen belastingrente. Duurt het langer, bijvoorbeeld omdat een woning nog verkocht moet worden of de erfenis complex is, dan loopt er belastingrente op over het te betalen bedrag. Het actuele rentepercentage vraag je na bij de Belastingdienst, want dat wijzigt periodiek. Uitstel voor de aangifte is mogelijk; vraag dat op tijd aan.

Wil je een erfenis niet aanvaarden, dan kun je die verwerpen (weigeren) via de notaris, in de regel binnen 9 maanden. Je betaalt dan geen erfbelasting, maar je krijgt ook niets uit de nalatenschap. Bij een negatieve nalatenschap (meer schulden dan bezittingen) is verwerpen vaak verstandig, omdat je anders het risico loopt op de schulden. Dit is bij uitstek een moment om je door een notaris te laten adviseren.

Erfbelasting verlagen met schenken tijdens leven

Wie de latere erfbelasting voor de kinderen wil beperken, kan tijdens het leven al schenken. Alles wat je nu belastingvrij overdraagt, valt straks niet meer in de nalatenschap. Voor 2026 gelden deze vrijstellingen bij schenken aan kinderen:

• Jaarlijkse vrijstelling: 6.908 euro per kind. Dit bedrag mag je elk jaar belastingvrij aan een kind schenken. Over meerdere jaren tikt dat flink aan.
• Eenmalig verhoogd voor kinderen van 18 tot 40 jaar: 33.129 euro vrij besteedbaar, of 69.009 euro als het geld naar een dure studie gaat. Deze verhoogde vrijstelling gebruik je één keer.

Er is wel een anti-misbruikregel om deathbed-schenkingen tegen te gaan: de 180-dagenregeling. Schenkingen die iemand doet binnen 180 dagen vóór het overlijden, worden voor de erfbelasting alsnog bij de nalatenschap opgeteld. Wie op zijn sterfbed nog snel wil schenken om belasting te ontlopen, bereikt daarmee dus niets; schenken loont alleen als het ruim vóór het overlijden gebeurt. De schenkbelasting op een gift reken je na met onze schenkbelasting-calculator. Omdat schenken en erven fiscaal nauw samenhangen en het om grote bedragen kan gaan, is een gesprek met een notaris of fiscaal adviseur hier bijna altijd de moeite waard.

Erfbelasting 2026 samengevat: je betaalt over wat je erft, en verwantschap bepaalt bijna alles. Een partner is vrijgesteld tot 828.035 euro, een kind of kleinkind tot 26.230 euro, een ouder tot 62.110 euro en een verre verwant tot 2.769 euro. Over het bedrag daarboven geldt 10 tot 20 procent voor partner en kind, oplopend tot 30 tot 40 procent voor niet-verwanten. Aangifte doe je binnen 8 maanden, en met schenken tijdens leven kun je de latere heffing verlagen, zolang je de 180-dagenregeling in het oog houdt. Dit is indicatieve uitleg met 2026-cijfers van de Belastingdienst, geen fiscaal advies; raadpleeg voor de definitieve aangifte een notaris of fiscaal adviseur.

Aan de slag: bereken de erfbelasting op een concreet erfdeel met de erfbelasting-calculator, reken een gift na met de schenkbelasting-calculator en bekijk het complete overzicht in onze belastingcalculators.