De drie boxen van de inkomstenbelasting
De Nederlandse inkomstenbelasting werkt met drie ‘boxen’, elk met een eigen tarief. Je betaalt over elk soort inkomen apart:
- Box 1 — werk en woning. Je loon, winst uit onderneming, uitkering en pensioen. Dit is een oplopend (progressief) tarief in drie schijven, en het grootste deel van de belasting voor de meeste mensen.
- Box 2 — aanmerkelijk belang. Inkomen uit een vennootschap waarin je 5% of meer aandelen hebt, bijvoorbeeld dividend uit je eigen bv. Twee tarieven: 24,5% en 31%.
- Box 3 — sparen en beleggen. Belasting over je vermogen (spaargeld, beleggingen, tweede woning) boven het heffingsvrij vermogen.
Box 1: de schijven van 2026
Over je inkomen uit werk en woning betaal je een gecombineerd tarief van inkomstenbelasting én premie volksverzekeringen. In 2026 zijn dit de schijven (voor wie de AOW-leeftijd nog niet heeft bereikt):
Heffingskortingen: belasting eraf
Op de berekende belasting krijg je kortingen. De twee belangrijkste:
- Algemene heffingskorting — maximaal €3.115 in 2026. Vanaf €29.736 inkomen bouwt die af met 6,398%, en boven €78.427 is hij nihil.
- Arbeidskorting — een korting voor wie werkt, oplopend tot €5.685 rond €45.592 inkomen, daarna afbouwend. Boven €132.920 is hij €0.
Daardoor is je effectieve belastingdruk veel lager dan het schijftarief doet vermoeden. Een voorbeeld bij €50.000 brutoloon:
Zzp en eenmanszaak: zo wordt je winst belast
Als ondernemer met een eenmanszaak betaal je belasting in box 1, maar pas nadat twee ondernemersvoordelen van je winst af zijn. De volgorde:
- Winst uit onderneming (omzet min kosten).
- − Zelfstandigenaftrek €1.200 (2026), plus €2.123 startersaftrek in je eerste jaren.
- − MKB-winstvrijstelling: 12,7% van wat er dan overblijft.
- = Belastbare winst → hierover betaal je box 1-tarief, min je heffingskortingen.
Daardoor betaal je als zzp'er bij hetzelfde inkomen minder dan een werknemer. Vergelijk €60.000:
| €60.000 | Loondienst | Zzp (geen starter) |
|---|---|---|
| Te betalen belasting | ±€15.906 | ±€11.532 |
| Netto / over | ±€44.094 | ±€48.468 |
| Gemiddelde druk | ±26,5% | ±19,2% |
Let op: een zzp'er heeft geen werkgever die premies en pensioen betaalt, dus dat verschil is geen ‘gratis’ voordeel — je moet er zelf arbeidsongeschiktheid en pensioen van regelen.
BV: vennootschapsbelasting en box 2
Een bv betaalt eerst vennootschapsbelasting (vpb) over de winst: 19% tot €200.000 en 25,8% over het meerdere. Wat overblijft kun je laten staan in de bv of uitkeren als dividend naar privé — dan betaal je in box 2 nog eens 24,5% (tot €68.843) of 31%. Samen heet dat de gecombineerde belastingdruk.
| Winst bv €250.000 | Bedrag |
|---|---|
| Vennootschapsbelasting | €50.900 |
| Box 2 over uitgekeerd dividend | €57.246 |
| In privé ontvangen | €141.854 |
| Gecombineerde druk | ±43,3% |
Bij lagere winsten is een eenmanszaak meestal voordeliger; vanaf grofweg €100.000–€150.000 winst wordt een bv interessanter. De omslag hangt af van hoeveel je uitkeert en hoeveel salaris (gebruikelijk loon) je jezelf geeft.
Box 3: belasting op je vermogen in 2026
In 2026 belast de Belastingdienst je vermogen nog steeds forfaitair: niet je werkelijke rendement, maar een verondersteld rendement per soort bezit. De percentages voor 2026:
| Onderdeel | Forfaitair rendement 2026 |
|---|---|
| Banktegoeden (spaargeld) | 1,28% |
| Beleggingen & overige bezittingen | 6,00% |
| Schulden (aftrek) | 2,70% |
| Heffingsvrij vermogen | €59.357 per persoon (€118.714 met partner) |
| Tarief over het rendement | 36% |
Over het forfaitaire rendement boven het heffingsvrij vermogen betaal je 36%. Heb je vooral spaargeld, dan valt de heffing laag uit (over €100.000 spaargeld betaal je maar ±€187). Beleggers betalen meer, omdat 6% rendement wordt verondersteld. Vind je dat te hoog ten opzichte van je werkelijke rendement, dan kun je met de tegenbewijsregeling je echte rendement aantonen. Het nieuwe stelsel op basis van werkelijk rendement is uitgesteld naar 1 januari 2028.
BTW-tarieven in 2026
Nederland kent drie btw-tarieven: 21% (algemeen), 9% (onder andere voedingsmiddelen, water, boeken, medicijnen) en 0% (export). Twee dingen veranderen in 2026:
- De btw op logies — hotels, B&B’s en vakantiehuizen — gaat van 9% naar 21%. Kampeerplaatsen blijven 9%.
- De eerder aangekondigde btw-verhoging op cultuur, sport, media en boeken is geschrapt: die blijven op 9%.
Wat verandert er nog meer in 2026?
- De zelfstandigenaftrek daalt verder, van €2.470 (2025) naar €1.200 (2026), en in 2027 naar €900.
- Box 3 blijft forfaitair met tegenbewijsregeling; werkelijk rendement is uitgesteld naar 2028.
- Het 30%-regime voor ingekomen werknemers blijft in 2026 nog 30%; de verlaging naar 27% gaat pas in 2027 in.
- De tarieven en kortingen zijn maar beperkt geïndexeerd voor inflatie, dus de schijfgrenzen stijgen minder dan je gewend bent.
Bronnen: Belastingdienst — tarieven & heffingskortingen 2026 · Belastingdienst — berekening box 3-inkomen 2026 · Belastingdienst — veranderingen inkomstenbelasting 2026 · Rijksoverheid — plannen werkelijk rendement box 3.
Belasting, uitgelegd
Hoeveel houd ik netto over van mijn brutoloon in 2026?
Dat hangt af van de hoogte van je inkomen. Over je brutoloon betaal je inkomstenbelasting in drie schijven (35,75%, 37,56% en 49,50% in 2026), maar daar gaan je algemene heffingskorting en arbeidskorting weer vanaf. Bij €50.000 bruto per jaar houd je netto ongeveer €39.140 over (±€3.262 per maand), een gemiddelde belastingdruk van rond de 22%. Vul je eigen bruto in de calculator in voor jouw bedrag.
Hoeveel belasting betaal ik als zzp'er in 2026?
Als eenmanszaak/zzp'er betaal je inkomstenbelasting in box 1, maar pas na twee voordelen: de zelfstandigenaftrek (€1.200 in 2026, plus €2.123 startersaftrek de eerste drie jaar) en de MKB-winstvrijstelling van 12,7% over de winst daarna. Daardoor betaal je bij dezelfde inkomenshoogte minder dan een werknemer. Bij €60.000 winst houd je netto rond de €48.470 over, tegenover ±€44.090 voor een werknemer met €60.000 bruto.
Hoe werkt box 3 (belasting op vermogen) in 2026?
In 2026 geldt nog het forfaitaire stelsel: de Belastingdienst rekent met een verondersteld rendement per soort vermogen — 1,28% over spaargeld, 6,00% over beleggingen en overig vermogen, en 2,70% aftrek over schulden. Over het forfaitaire rendement boven het heffingsvrij vermogen van €59.357 per persoon betaal je 36% belasting. Het nieuwe stelsel op basis van werkelijk rendement is uitgesteld naar 2028.
Wat is voordeliger: zzp, bv of in loondienst?
Bij lagere winsten is een eenmanszaak/zzp meestal voordeliger door de ondernemersaftrek en MKB-winstvrijstelling. Naarmate de winst stijgt (vaak vanaf grofweg €100.000–€150.000) wordt een bv interessanter, omdat je dan via vennootschapsbelasting (19% tot €200.000, daarboven 25,8%) en box 2 op uitgekeerd dividend (24,5% / 31%) je belasting kunt sturen. De gecombineerde druk van een bv ligt rond de 38% bij lage winst en loopt op richting 44% bij hoge winst.
Wat verandert er aan de belasting in 2026?
De belangrijkste wijzigingen: de zelfstandigenaftrek daalt van €2.470 naar €1.200, de btw op logies (hotels, vakantiehuizen, B&B) gaat van 9% naar 21% (campings blijven 9%), en de eerder geplande btw-verhoging op cultuur, sport, media en boeken is geschrapt — die blijven op 9%. Het 30%-regime voor expats blijft in 2026 nog 30% (verandering naar 27% is pas 2027). Box 3 blijft forfaitair.
Betaal ik btw over een bedrag, of zit het er al in?
Dat kan allebei. Een prijs 'exclusief btw' is het kale bedrag waar nog 21% (of 9%) bovenop komt. Een prijs 'inclusief btw' is het bedrag dat je als consument betaalt — daar zit de btw al in. Om de btw uit een inclusief bedrag te halen deel je door 1,21 (of 1,09). Met de btw-tab van de calculator reken je beide kanten op.
Tellen mijn heffingskortingen altijd volledig mee?
Niet altijd. De algemene heffingskorting en arbeidskorting verlagen je te betalen belasting, maar worden niet uitbetaald boven het bedrag aan belasting dat je verschuldigd bent. Ook bouwen ze af naarmate je meer verdient: de algemene heffingskorting is vanaf €78.427 inkomen €0, en de arbeidskorting bouwt af vanaf €45.592 en is boven €132.920 nihil.
Wat kost je stroom in 2026? Met de echte tarieven, voor woning én zakelijk.
