Of je nu een dakkapel plant, zonnepanelen wilt monteren, EPDM koopt voor een plat dak of een offerte van de dakdekker wilt narekenen: alles begint bij de dakhelling. Het lastige is dat iedereen die helling anders opschrijft. Architecten en dakdekkers werken in graden, EPDM- en isolatieleveranciers in procenten, en bij platte daken zie je vaak een verhouding als 1:80. Deze calculator rekent alle drie de notaties naar elkaar om en berekent er direct de praktische maten bij: de verticale stijging, de lengte van het schuine dakvlak (van goot tot nok) en — als je de dakbreedte invult — het dakoppervlak in m². Dat laatste heb je nodig zodra je dakpannen laat vervangen of isolatie en zonnepanelen gaat inplannen.
Graden, procent of verhouding: drie talen voor dezelfde helling
Alle drie de notaties beschrijven hetzelfde: hoeveel het dak stijgt per meter horizontale afstand. Graden geven de hoek tussen het dakvlak en het horizontale vlak. Procenten geven de stijging als percentage van de horizontale afstand (de tangens van de hoek × 100). Een verhouding 1:n betekent: 1 meter omhoog per n meter horizontaal. Belangrijk om te onthouden: 45° is precies 100% en 1:1 — daarboven wordt het percentage groter dan 100.
| Graden | Procent | Verhouding | Typisch dak |
|---|---|---|---|
| 0,7° | 1,25% | 1 : 80 | Plat dak, minimaal afschot voor afwatering |
| 3° | 5,2% | 1 : 19,1 | Plat dak met ruim afschot |
| 10° | 17,6% | 1 : 5,7 | Flauwe helling (bijv. zinken dak) |
| 15° | 26,8% | 1 : 3,7 | Lessenaarsdak |
| 25° | 46,6% | 1 : 2,1 | Ondergrens keramische pannen (met onderdak) |
| 35° | 70,0% | 1 : 1,4 | Gangbaar NL pannendak |
| 45° | 100% | 1 : 1 | Steil zadeldak |
| 60° | 173,2% | 1 : 0,6 | Zeer steil (mansarde, rietdak) |
De formules achter de calculator
Het omrekenen is pure goniometrie. Het hellingspercentage is de tangens van de hoek maal 100. De verticale stijging is de horizontale afstand maal die tangens. En de schuine zijde — de werkelijke lengte van het dakvlak, die je nodig hebt voor pannen, panlatten, isolatieplaten of zonnepanelenrails — is de horizontale afstand gedeeld door de cosinus van de hoek. Wie liever Pythagoras gebruikt: de schuine zijde is ook de wortel uit horizontaal² + verticaal²; beide routes geven exact dezelfde uitkomst.
| Wat je zoekt | Formule | Voorbeeld (35°, 5 m horizontaal) |
|---|---|---|
| Graden → procent | tan(graden) × 100 | tan(35°) × 100 = 70% |
| Procent → graden | atan(procent ÷ 100) | atan(0,70) = 35° |
| Verhouding 1:n → graden | atan(1 ÷ n) | 1:2 → atan(0,5) = 26,6° |
| Verticale stijging | horizontaal × tan(graden) | 5 × tan(35°) = 3,5 m |
| Schuine zijde | horizontaal ÷ cos(graden) | 5 ÷ cos(35°) = 6,1 m |
| Dakvlak | schuine zijde × dakbreedte | 6,1 × 8 = 48,8 m² |
Minimale en maximale helling per dakbedekking
Niet elk dakmateriaal werkt op elke helling. Te flauw en er loopt water onder de pannen; te steil en sommige materialen waaien of schuiven weg. Dit zijn de gangbare grenzen die fabrikanten hanteren — check bij twijfel altijd het verwerkingsvoorschrift van de specifieke pan of bedekking:
| Materiaal | Minimum | Maximum |
|---|---|---|
| EPDM / bitumen plat dak | afschot 1:80 (0,7°) | geen |
| Zinken roevendak | 5° | geen |
| Bitumen shingles | 12° | 85° |
| Keramische pannen | 15° (met waterdicht onderdak), anders 25° | 75° |
| Betonpannen | 20° | 75° |
| Natuurleien | 25° | geen |
| Riet | 45° | 70° |
Waarom een plat dak nooit écht plat is
Een dak van exact 0° houdt regenwater vast, en staand water is de snelste manier om dakbedekking te slopen. Daarom wordt voor platte daken een afschot van minimaal 1:80 (1,25%, ofwel 0,7°) richting de afvoer aangehouden; in de praktijk kiezen dakdekkers vaak 1,5–2% voor extra zekerheid. Op een plat dak van 6 meter diep betekent 1,5% al 9 centimeter hoogteverschil tussen de hoge en lage zijde — onzichtbaar voor het oog, maar essentieel voor de levensduur.
Meet je zelf een bestaand dak op? De waterpas-app op je telefoon (plat tegen het dakvlak of tegen een panlat) komt meestal binnen 1° van de werkelijke waarde. Veiliger dan het dak op klimmen is meten op zolder: de hoek tussen het dakbeschot en de zoldervloer is dezelfde hoek als buiten.
Dakhelling en zonnepanelen
Voor zonnepanelen in Nederland is een helling van 30–40° op het zuiden optimaal. Het verschil binnen de band van 25° tot 45° is klein (minder dan 5% jaaropbrengst), dus vrijwel elk gangbaar pannendak zit goed. Bereken met de terugverdientijd-calculator wat panelen op jouw dak opleveren; het dakvlak dat deze tool uitrekent vertelt je hoeveel panelen er maximaal passen.
Formule
procent = tan(graden) × 100graden = atan(procent ÷ 100)graden (uit 1:n) = atan(1 ÷ n)stijging = horizontaal × tan(graden)schuine zijde = horizontaal ÷ cos(graden) = √(horizontaal² + stijging²)dakvlak = schuine zijde × dakbreedteVoorbeeld (35°, 5 m horizontaal, 8 m breed): procent = tan(35°) × 100 = 70% stijging = 5 × tan(35°) = 3,5 m schuine zijde = 5 ÷ cos(35°) = 6,1 m dakvlak = 6,1 × 8 = 48,8 m²Voorbeelden
- Pannendak 35°, 5 m horizontaal, 8 m breed70%, stijging 3,5 m, schuine zijde 6,1 m, dakvlak 48,8 m²
- Plat dak met 5% afschot, 6 m horizontaal2,9°, verhouding 1 : 20,00, stijging 0,3 m — plat dak
- Verhouding 1:2, 4 m horizontaal26,6°, 50%, stijging 2 m, schuine zijde 4,47 m
- Zadeldak 45°, 5 m horizontaal100%, verhouding 1 : 1,00, schuine zijde 7,07 m
Veelgestelde vragen
Hoe reken ik dakhelling om van graden naar procent?
Wat is een normale dakhelling in Nederland?
Hoe bereken ik de schuine zijde van mijn dak?
Hoe werkt een verhouding als 1:80 of 1:2?
Wat is de minimale helling voor een plat dak?
Welke dakhelling is het beste voor zonnepanelen?
Hoeveel vierkante meter dakvlak heeft een schuin dak?
Hoe meet ik de dakhelling zonder het dak op te gaan?
Gerelateerde tools
Bereken indicatief wat het vervangen van je dakpannen kost — pannen, panlatten, folie, arbeid, steiger en loodwerk, met de 9%/21% BTW-splitsing.
Open tool →M² berekenenBereken in seconden de oppervlakte van een ruimte of bouwvlak — rechthoek, cirkel, driehoek of trapezium. Inclusief snijverlies-marge voor materialen.
Open tool →Trap berekenenBereken op basis van de verdiepingshoogte hoeveel treden je trap moet hebben — inclusief optrede, aantrede en de Bouwbesluit-comforttoets.
Open tool →Zonnepanelen terugverdientijdBereken hoe snel je zonnepanelen zichzelf terugverdienen, je jaarlijkse opbrengst en wat je over 25 jaar netto verdient.
Open tool →Hoeveel zonnepanelen nodigBereken op basis van je jaarverbruik hoeveel zonnepanelen je nodig hebt — inclusief opbrengst, dakoppervlak en kosten.
Open tool →Laatst bijgewerkt: 6 juli 2026
